58. Opheffen van blokkades binnen de psyche

Hoe kan therapie genezen 58.

Therapie kan volgens Ruppert (2012) helpen genezen door het opnieuw leren integreren van afgesplitste traumadelen en het daarmee opheffen van geblokkeerde psychische functies.

Om dit aanschouwelijk te maken gebruikt hij het model van een opgedeelde persoonlijkheid. Door een traumatische ervaring is er een opdeling of afsplitsing in de persoon ontstaan. Het essentiële mechanisme om verder te leven na een traumatische ervaring is volgens Ruppert namelijk een gegeneraliseerde dissociatie en blijvende afsplitsing.

Als gevolg van deze blijvende afsplitsing bestaat er als het ware een opgedeelde persoonlijkheid met drie verschillende persoonlijkheidsdelen, namelijk een gezond deel, een getraumatiseerd deel en een overlevingsdeel.

Het getraumatiseerde deel bestaat uit een bevroren of verstard deel dat ontstond tijdens een situatie van grote angst, onmacht en hulpeloosheid, en werd afgekapt, geïsoleerd en omringd door dikke beschermingsmuren.

Het gezonde deel bestaat uit verschillende psychische structuren, dat relatief goed verder kan functioneren zolang het niet per ongeluk raakt aan dit weggestopte getraumatiseerde deel.

Het overlevingsdeel komt echter in actie zodra het weggestopte, getraumatiseerde deel naar boven dreigt te komen en opnieuw voor gevoelens van onmacht, verlies, doodsangst of wanhoop zou kunnen zorgen. Overlevingsstrategieën zorgen daarbij voor het in stand houden van de afsplitsing.

De overlevingsstrategieën vormen de belangrijkste belemmering in therapie. Ze verhinderen de integratie van traumatische levenservaringen en blokkeren daarmee gedeelten van het voortdurende in verandering zijnde, gezonde psychische systeem. In therapie kan via het gezonde deel het getraumatiseerde deel bereikt worden, waardoor een beroep op overlevingsstrategieën niet meer nodig is.

Uiting geven aan een diep verlangen

Het bereiken van het traumadeel gebeurt via een speciale methode waarbij een diep verlangen als uitgangspunt genomen wordt. De kern van de behandeling van Ruppert (2012) draait om het benoemen van en uiting geven aan dit onvervulde, diepe verlangen. Dit verlangen heeft vaak te maken met iets wat iemand heeft gemist en niet voor zichzelf heeft kunnen vragen.

Een traumatische periode heeft bijvoorbeeld overspoelende gevoelens van hulpeloosheid en machteloosheid opgeroepen en een diep verlangen naar zorg en liefde dat er op dat moment niet was.

Het verlangen kan ook te maken hebben met een behoefte aan liefdevol en gezond contact dat er te weinig is geweest bijvoorbeeld vanwege een te weinig of juist te veel betrokken ouder.

Dit zal niet meer worden goed gemaakt, maar het verlangen zorgt er voor dat de psyche blijft hangen in het verleden. Het blokkeert de ontwikkeling naar een volwassen en gezond psychisch functioneren. Daarom is er een helingsproces nodig om dit oude verlangen te kunnen loslaten en nieuwe, reële mogelijkheden te kunnen ontwikkelen.

Doorslaggevend is volgens Ruppert dat de blokkade die in de traumasituatie is ontstaan, wordt opgeheven. De blokkade weerhoudt je er van je zelf te voelen, te bewegen, en jezelf met al je levendigheid uit te drukken. Genezing kan ontstaan als de door trauma geblokkeerde gevoelsuitingen weer kunnen gaan stromen en het voelen weer in zijn volle omvang geïntegreerd wordt met alle andere psychische functies.

Dit helingsproces en de stappen die er voor nodig zijn, heeft hij bijzonder mooi onder woorden gebracht en daar vertel ik graag nog wat meer over (volgende blog) .

Blanchefleur Johnston    Blanchefleur Johnston

Literatuur
Ruppert, F. (2012). Bevrijding van trauma, angst en onmacht. Op weg naar gezonde  autonomie en liefde. Eeserveen: Uitgeverij Akasha.

Advertenties

42. Sue Johnson: Houd me vast

Hoe kan therapie genezen 42.

Ik benadruk graag hoe belangrijk een voedend contact met andere mensen kan zijn voor de psychische gezondheid. Hulp, steun en intimiteit kunnen dienen als bron van energie en ontspanning. Het is als zuurstof van het psychische leven zoals Kohut (1984) het noemde. Zoals we zuurstof nodig hebben om te ademen, hebben we ook anderen nodig die ons kunnen voeden en energie geven (blog 4).

Toch zijn er niet zoveel therapeuten die dit ook direct als uitgangspunt van hun therapie kiezen. Kohut en Bowlby (1980, blog 19) deden dit wel. Zij maakten duidelijk wat goede relaties en hechting met andere mensen kunnen betekenen. Dat is ook een reden waarom ik nu graag wat vertel over Sue Johnson (2012) en haar relatietherapie. Zij ontwikkelde de methode ‘Houd me vast’. Dit is een methode waarin de rol van empathie, liefde en hechting heel helder naar voren komt.

Met het uitstapje dat ik nu maak, ga ik overigens niet in op de relatietherapie zelf en hoe dat in zijn werk gaat. Het gaat mij steeds om de schat aan ervaring van therapeuten en hun ontdekkingen hoe ze cliënten hebben kunnen helpen. Sue Johnson past daarom heel goed in dit rijtje. Ze heeft heel knap uiteengezet hoe haar therapie kan helpen genezen.

Wat maakt een relatietherapie succesvol?

Sue Johnson vertelt dat ze er lang over gedaan heeft om te begrijpen hoe ze stellen kon helpen om weer tot elkaar te komen. Vanuit haar werk als psychotherapeut had ze al ervaren dat het luisteren naar en het ingaan op sleutelemoties essentieel waren voor verandering in individuele therapie. Toch kwam ze daarmee niet veel verder in relatietherapie. Ze merkte dat ze er op de een of andere manier naast zat.

Ze keek urenlang gefascineerd naar op de band vastgelegde sessies en besloot te blijven kijken totdat ze de dramatische gestrande liefdes die ze daar zag echt zou begrijpen. Uiteindelijk zag ze een duidelijk plaatje. Ze zag relaties waarin de ene partner de aanvallende, verwijtende partij bleek en de andere partij zich steeds meer terugtrok.

Er viel haar iets op aan de partners die zich meer op zichzelf hadden teruggetrokken. Als deze partners in staat waren om hun angst voor verlies en isolement op te biechten, konden ze ook gaan praten over hun verlangen naar genegenheid en verbondenheid. Die openbaring bewoog dan de verwijtende partners om met meer tederheid te reageren, en om hun eigen behoeften en angsten met de ander te delen. Plotseling leek het alsof beide partners naakt, maar sterk van aangezicht tot aangezicht tegenover elkaar stonden.

Ze beschrijft dit als wonderbaarlijke en dramatische momenten. Ze veranderden alles en vormden het begin van een nieuwe positieve spiraal van liefde en verbondenheid. Paren vertelden haar dat dergelijke momenten hun leven veranderd hadden.

Toch gaf dat haar nog niet het gevoel dat ze het helemaal begreep. Ze wilde nog verder kijken en het nog beter begrijpen. Ze zag toen iets waardoor alles op zijn plek viel, en ze de sleutel kreeg tot succesvolle relatietherapie. Daar zal ik nog wat meer over vertellen.

Blanchefleur Johnston  Blanchefleur Johnston

Literatuur
Bowlby, J. (1980). Attachment and Loss, Volume 1. London: Pimlico.
Johnson, S. (2012). Houd me vast. Zeven gesprekken voor een hechtere en veilige  relatie. Utrecht: Kosmos.
Kohut, H. (1984) How does analysis cure? Chicago: Chicago Press.