59. Vier stappen in het helingsproces

Hoe kan therapie genezen 59.

Ruppert (2012) spreekt van vier stappen in het helingsproces bij trauma. Deze bestaan uit het ontwikkelen van gezonde delen, het opgeven van overlevingsstrategieën en erkennen van illusies, de integratie van afgesplitste traumadelen en de nieuw verkregen autonomie vullen met eigen levensdoelen.

Dat klinkt misschien wat abstract, maar in de praktijk valt dat erg mee. Ruppert gaat er mee aan de slag met een methode die hij traumaopstellingen noemt. In deze traumaopstelling staat een bepaald verlangen van de cliënt centraal (zie vorige blog).

Een cliënt geeft zo goed mogelijk weer wat op dat moment zijn verlangen is. Hij verlangt er bijvoorbeeld naar om zich niet meer zo vaak afgewezen te voelen door anderen. Of hij wil zich minder vaak eenzaam voelen. Dit verlangen wordt opgesteld, dat wil zeggen dat cliënt in de ruimte gaat staan en zijn verlangen uitspreekt.

Vervolgens nemen andere personen, cliënten of andere aanwezigen de rol op zich van dierbare anderen zoals een vader, moeder, broer of zus op aanwijzing van de therapeut. Iedereen wordt opgesteld in de ruimte en gaat op de cliënt reageren vanuit de rol die hij gekregen heeft.

Het is verbazingwekkend hoe goed anderen zich kunnen inleven in hun rol en hoe ze gaan reageren op het verlangen van de cliënt (Ruppert, 2012). Vaak komt er tijdens deze opstelling een traumatische gebeurtenis in de geschiedenis van de cliënt of van zijn ouders naar voren, die verband heeft met het gevoel van afwijzing dat een cliënt zo vaak heeft ervaren. Het trauma wordt onbewust keer op keer beleefd door de cliënt zonder dat het zich heeft opgelost. Door de traumaopstelling krijgt de cliënt de mogelijkheid het trauma eindelijk bewust te doorleven en los te laten.

Je kunt je voorstellen dat dit overigens moeilijk en pijnlijk kan zijn. Mensen vrezen dat ze gevoelens van afwijzing, eenzaamheid en verlatenheid opnieuw moeten meemaken en dat ze dat niet aankunnen. Ze houden vaak liever de illusie in stand dat het ook zo wel gaat en nemen de klachten die ze hebben voor lief. Verder bestaat er ook een enorme loyaliteit naar de ouders. Illusies over hoe het vroeger ging, worden daarbij sterk gekoesterd.

Daar komt bij dat een cliënt zich moet toestaan om gelukkig te zijn, ook als men ziet dat anderen dat niet zijn. Als het lukt om de pijn en angst wel aan te gaan, kan het een grote bevrijding betekenen, een groei naar meer autonomie en een opening van nieuwe wegen. Je hoeft geen façade meer hoog te houden en de energie die het heeft gekost om je voortdurend met afweermechanismen staande te houden, komt vrij.

De poort naar vrijheid: trauma aangaan en overwinnen

Hoe kan iemand dan volgens Franz Ruppert een door trauma veroorzaakte psychische afsluiting overwinnen? Het heeft geen zin, zegt hij, om te geloven dat genezing ontstaat door het trauma te herbeleven en uiting te geven aan alle daarbij behorende pijn, angst en woede. Hij waarschuwt zelfs voor de gevaren van emotioneel afreageren. Het proces van emotionele confrontatie en afreageren kan namelijk een in zichzelf in standhoudend mechanisme worden, dat zelfs erg verslavend kan zijn.

Hij gelooft in het bewust aangaan van de angst en pijn die je vroeger zijn overkomen. Hij benoemt het als een poort waar je doorheen moet gaan. Als je door de poort heen gaat en de angst en pijn daarachter aangaat en de nare gevoelens van vroeger herbeleeft, waarneemt en voelt zonder ze weg te drukken of af te reageren, kan een verandering ontstaan in het gevoel. Je kunt er achter komen dat je nu niet meer zo hulpeloos was als vroeger om iets te doen. Je kunt ervaren dat je dit gevoel nu wel kunt verdragen.

Als je in staat bent om de gevoelens van afwijzing of er niet bijhoren toe te laten en te beseffen dat deze gevoelens je afhouden van werkelijk contact met anderen, kun je oude, ongezonde vormen van contact loslaten en nieuwe manieren vinden om op eigen initiatief contact met anderen aan te gaan. Je kunt ontdekken dat je de taken waarbij je als kind de hulp van je ouders zo nodig had, nu als volwassene zelfstandig kunt uitvoeren, of alsnog kunt leren van ieder ander die wil helpen.

Bovendien kun je gaan merken dat er een nieuwe weg is waarin je weer veel meer energie voelt, en dit kunt uitdrukken door middel van mimiek, gebaren, je stem, woorden en je gehele lichaam. Door de verbeterde integratie van denken, voelen en waarnemen gaat de energie in jezelf weer stromen. Ruppert noemt dit de poort naar vrijheid. Het is een poort naar vrijheid om je op een gezonde, ongedwongen manier te verhouden met dierbare anderen.

Blanchefleur Johnston    Blanchefleur Johnston

Literatuur
Ruppert, F. (2012). Bevrijding van trauma, angst en onmacht. Op weg naar gezonde   autonomie en liefde. Eeserveen: Uitgeverij Akasha.

 

Advertenties

58. Opheffen van blokkades binnen de psyche

Hoe kan therapie genezen 58.

Therapie kan volgens Ruppert (2012) helpen genezen door het opnieuw leren integreren van afgesplitste traumadelen en het daarmee opheffen van geblokkeerde psychische functies.

Om dit aanschouwelijk te maken gebruikt hij het model van een opgedeelde persoonlijkheid. Door een traumatische ervaring is er een opdeling of afsplitsing in de persoon ontstaan. Het essentiële mechanisme om verder te leven na een traumatische ervaring is volgens Ruppert namelijk een gegeneraliseerde dissociatie en blijvende afsplitsing.

Als gevolg van deze blijvende afsplitsing bestaat er als het ware een opgedeelde persoonlijkheid met drie verschillende persoonlijkheidsdelen, namelijk een gezond deel, een getraumatiseerd deel en een overlevingsdeel.

Het getraumatiseerde deel bestaat uit een bevroren of verstard deel dat ontstond tijdens een situatie van grote angst, onmacht en hulpeloosheid, en werd afgekapt, geïsoleerd en omringd door dikke beschermingsmuren.

Het gezonde deel bestaat uit verschillende psychische structuren, dat relatief goed verder kan functioneren zolang het niet per ongeluk raakt aan dit weggestopte getraumatiseerde deel.

Het overlevingsdeel komt echter in actie zodra het weggestopte, getraumatiseerde deel naar boven dreigt te komen en opnieuw voor gevoelens van onmacht, verlies, doodsangst of wanhoop zou kunnen zorgen. Overlevingsstrategieën zorgen daarbij voor het in stand houden van de afsplitsing.

De overlevingsstrategieën vormen de belangrijkste belemmering in therapie. Ze verhinderen de integratie van traumatische levenservaringen en blokkeren daarmee gedeelten van het voortdurende in verandering zijnde, gezonde psychische systeem. In therapie kan via het gezonde deel het getraumatiseerde deel bereikt worden, waardoor een beroep op overlevingsstrategieën niet meer nodig is.

Uiting geven aan een diep verlangen

Het bereiken van het traumadeel gebeurt via een speciale methode waarbij een diep verlangen als uitgangspunt genomen wordt. De kern van de behandeling van Ruppert (2012) draait om het benoemen van en uiting geven aan dit onvervulde, diepe verlangen. Dit verlangen heeft vaak te maken met iets wat iemand heeft gemist en niet voor zichzelf heeft kunnen vragen.

Een traumatische periode heeft bijvoorbeeld overspoelende gevoelens van hulpeloosheid en machteloosheid opgeroepen en een diep verlangen naar zorg en liefde dat er op dat moment niet was.

Het verlangen kan ook te maken hebben met een behoefte aan liefdevol en gezond contact dat er te weinig is geweest bijvoorbeeld vanwege een te weinig of juist te veel betrokken ouder.

Dit zal niet meer worden goed gemaakt, maar het verlangen zorgt er voor dat de psyche blijft hangen in het verleden. Het blokkeert de ontwikkeling naar een volwassen en gezond psychisch functioneren. Daarom is er een helingsproces nodig om dit oude verlangen te kunnen loslaten en nieuwe, reële mogelijkheden te kunnen ontwikkelen.

Doorslaggevend is volgens Ruppert dat de blokkade die in de traumasituatie is ontstaan, wordt opgeheven. De blokkade weerhoudt je er van je zelf te voelen, te bewegen, en jezelf met al je levendigheid uit te drukken. Genezing kan ontstaan als de door trauma geblokkeerde gevoelsuitingen weer kunnen gaan stromen en het voelen weer in zijn volle omvang geïntegreerd wordt met alle andere psychische functies.

Dit helingsproces en de stappen die er voor nodig zijn, heeft hij bijzonder mooi onder woorden gebracht en daar vertel ik graag nog wat meer over (volgende blog) .

Blanchefleur Johnston    Blanchefleur Johnston

Literatuur
Ruppert, F. (2012). Bevrijding van trauma, angst en onmacht. Op weg naar gezonde  autonomie en liefde. Eeserveen: Uitgeverij Akasha.

57. Ruppert: bevrijding van trauma, angst en onmacht

Hoe kan therapie genezen 57.

Na de eenvoudige benadering van trauma’s door sommige wetenschappers ga ik graag in op de zeer interessante methode van Franz Ruppert (2012). Ruppert is een Duitse hoogleraar en psychotherapeut die veel ervaring heeft met psychotrauma. Zijn methode ‘Bevrijding van trauma, angst en onmacht, op weg naar gezonde autonomie en liefde’, maakte veel indruk op me.

Hij schrijft de oorsprong van psychische problemen toe aan traumatische gebeurtenissen in de familie die generaties lang kunnen doorwerken. Het kan zijn dat een cliënt zelf een of meerdere traumatische ervaringen heeft gehad, zoals het verlies van een moeder, vader, broer of zus, een scheiding, misbruik, geweld of een ernstig ongeluk. Het kan echter ook zijn dat vader, moeder, opa of oma zoiets heeft meegemaakt.

De gevolgen van een dergelijk trauma werken onbewust door in het gedrag van degene die het is overkomen. Een moeder kan bijvoorbeeld erg voorzichtig worden met een kind omdat ze eerder een kind verloren heeft. Ze kan zich erg gaan hechten aan haar andere kinderen, waardoor die veel meer worden ingeperkt in hun vrijheid dan nodig. Een jongen die vroeger regelmatig slaag heeft gehad, kan dit gewoon vinden en ook zijn eigen kinderen streng en met slaag opvoeden. Of het kan zich juist erg afzetten tegen een dergelijke opvoeding en zijn kinderen te veel vrijlaten. Je zou kunnen zeggen dat het trauma kan zorgen voor een overdreven of uitvergrootte reactie zonder dat je je daarvan bewust bent.

Zelf geeft Ruppert een verklaring die gebaseerd is op de therapie van familieopstellingen van Hellinger. Analoog daaraan spreekt hij van traumaopstellingen. Hij combineert dit met psychotherapie. Zijn ervaringen als psychotherapeut vind ik dermate waardevol en goed passen in de rest van mijn verhaal dat ik er graag over vertel.


Genezen door integratie van afgesplitste psychische functies

Hoe denkt psychotherapeut Franz Ruppert (2012) cliënten te genezen? Daarvoor moeten we eerst kijken naar zijn ideeën hoe de psyche functioneert. De psyche is een enorm complex geheel waarin diverse functies een rol spelen zoals waarnemen, geheugen, denken en voelen.

Het is de taak van een gezonde psyche om al deze taken te integreren. Psychische gezondheid is volgens hem dat we de werkelijkheid in al haar verscheidenheid, diepte, geladenheid en tegenstrijdigheid kunnen waarnemen en verduren.

Het gaat daarbij om een harmonische samenwerking van de emotionele functie, die de energie levert en de cognitieve functie die de uitvoering reguleert en evalueert. Hierdoor zijn we in staat om voortdurend en flexibel mee te bewegen met de stroom van veranderingen in de werkelijkheid.

De psyche heeft allerlei taken die gericht zijn op zelfbehoud en behoud van de soort. Een van de functies is daarbij ook dat het zich kan beschermen tegen een realiteit die te belastend of te schadelijk is. Op allerlei manieren kan de werkelijkheid verdraaid, vervaagd of op afstand gehouden of geblokkeerd worden.

Het tijdelijk uitschakelen, het niet hoeven voelen, dissociatie genoemd, kan gezien worden als een van de functies van een gezonde psyche. In bepaalde, moeilijke omstandigheden is dit beschermen tegen of vervagen van de werkelijkheid zelfs het centrale doel van de psyche.

Het uitschakeling of afsplitsen van bepaalde psychische functies leidt echter op langere termijn tot psychische klachten. De integratie van denken, waarnemen en voelen komt dan niet goed meer tot stand. Hierdoor kan een cliënt last kan krijgen van allerlei symptomen zonder te begrijpen waardoor dat komt.

De behandeling richt zich op hernieuwde integratie van de psyche en het herstellen van de functies die tijdelijk zijn uitgeschakeld. Allerlei afweermechanismen om de werkelijkheid buiten de deur te houden zijn dan niet meer nodig. Hoe dit in zijn werk kan gaan in therapie, zal ik vertellen.

Blanchefleur Johnston  Blanchefleur Johnston

Literatuur
Ruppert, F. (2012). Bevrijding van trauma, angst en onmacht. Op weg naar gezonde autonomie en liefde. Eeserveen: Uitgeverij Akasha.