54. Onzorgvuldig gebruik van EMDR-therapie

Hoe kan therapie genezen 54.

Shapiro (2004) waarschuwt voor onzorgvuldig gebruik van de EMDR-techniek, waarbij sommige therapeuten slechts gedeeltes van de procedure uitvoeren. Goede therapie is volgens haar een interactie tussen de therapeut, de cliënt en de methode.

EMDR is niet een eenvoudige oogbewegingstherapie, maar behoort volgens haar in het rijtje thuis van andere complexe therapieën zoals cognitieve therapie, gezinstherapie en psychodynamische therapie. Ze benadrukt daarbij dat EMDR een duidelijk onderscheiden vorm van therapie is met principes en technieken die echt verschillend zijn van andere therapieën.

Voorwaarde voor dit soort therapie is wel dat het trauma op zijn minst herkend moet zijn als een traumatisch, en dat hoeft niet het geval te zijn. Voor duidelijk herinnerde trauma’s vind ik het een hele mooie methode. Voor vroege of afgeweerde trauma’s ligt dat ingewikkelder.

Trauma’s uit de kindertijd zoals emotionele verwaarlozing, dwingende ouders of afwezige ouders, en allerlei persoonlijke problemen worden vaak niet als trauma beleefd, maar als iets wat tot een normale opvoeding behoort. Ook kunnen allerlei vormen van ontkenning, loyaliteit en afweer nare ervaringen buiten het bewustzijn houden. Die ervaringen kunnen moeilijker met EMDR benaderd worden. Daarvoor hebben we naast EMDR veel kennis nodig van bijvoorbeeld verdedigingsmechanismen, hechtingsgedrag en afhankelijkheidsproblematiek.

Ik vind EMDR een mooie elegante procedure, maar ik vind andere technieken om trauma’s te behandelen zelf prettiger in het gebruik. Ik vind de EMDR-techniek soms een wat afstandelijke procedure waar je jezelf als therapeut aardig achter kan verschuilen. Zoals Shapiro zelf ook zegt, kan dat makkelijke ten koste gaan van de interactie en de betrokkenheid in de therapeutische relatie.

EMDR losgekoppeld van echte therapie verwordt naar mijn idee tot een technische aanpak van problemen, die sterk lijkt op technieken die ook bij NLP gebruikt worden. Soms worden EMDR en NLP zelfs doelbewust samen gebruikt. Ik zal een voorbeeld geven.

Het juiste beeld, de juiste slogan

Er is een techniek ontwikkeld die EMDR en NLP combineert, de NLP-vingertechiek. Cladder (1998) schets die techniek als volgt. Eerst wordt het traumatische beeld opgespoord. Bij het traumatische beeld wordt een slogan gezocht, een zinnetje dat het gevoel zo goed mogelijk weergeeft zoals ‘Ik ben hulpeloos’, of ‘Ik had iets moeten doen’.

Vervolgens wordt er al experimenterend en ervarend gezocht naar een wijziging in het beeld of in de slogan, die emotioneel en fysiek beter voelt. De cliënt volgt ondertussen steeds met zijn ogen de vingerbewegingen van de therapeut. Een nieuwe slogan kan bijvoorbeeld zijn, ‘Ik heb het beste gedaan wat op dat moment binnen mijn vermogen lag’. Dan maakt de cliënt het beeld leeg, zucht een keer diep. De therapeut vraagt hoeveel spanning er nog gevoeld wordt en hoe geloofwaardig de nieuwe slogan al is.

De eenvoud waarmee problemen met deze techniek opgelost worden, doet me weer denken aan de gedragstherapie (zie blog 38 t/m 41). Daar wordt ook vaak aan een enkel concreet probleem gewerkt, wat zich dan vaak inderdaad oplost. Voor het verminderen van diepgewortelde emotionele problemen en het verminderen van innerlijke psychische conflicten zal het niet erg geschikt zijn.

De eenvoud waarmee sommige therapeuten trauma’s menen te kunnen oplossen, vind ik ook wel intrigerend. Het zou zo mooi zijn. En misschien ook kunnen we sommige trauma’s toch makkelijk verwerken, makkelijker dan we denken. Mogelijk hangt dit samen met de oorzaak van het trauma.

Over de oorzaak van trauma’s zijn de meningen namelijk tamelijk verdeeld. Er zijn bijvoorbeeld mensen, wetenschappers, die menen dat traumatische herinneringen eigenlijk weinig te maken hebben met echte gebeurtenissen maar eerder met een rijke fantasie. Ze denken ook dat ze op een eenvoudige manier te verwerken zijn. Daar wil ik nog wat meer over zeggen.

Blanchefleur Johnston   Blanchefleur Johnston

Literatuur
Cladder, J.M. (1998). Korte psychotherapie met hypnose en NLP. Lisse: Swets & Zeitlinger.
Shapiro, F. and Forrest, M.S. (2004). EMDR, the breakthrough therapy for overcoming anxiety, stress, and trauma. New York: Basic Books.

Advertenties