48. Bestuurder van je eigen chemische fabriek

Hoe kan therapie genezen 48.

Bandler (2001) gaat er vanuit dat je met je bewustzijn je onbewuste kunt beïnvloeden. Hij heeft wat dat betreft een opmerkelijk idee over hoe therapie kan genezen. Door het herprogrammeren van je eigen hersenen kunnen volgens Bandler namelijk veel klachten en symptomen verdwijnen. Vervelende ervaringen, trauma’s en ook allergieën kunnen er mee veranderen. Ook gebrek aan zelfwaardering, angsten en stress kunnen er mee worden aangepakt.

Als praktisch voorbeeld zal ik laten zien hoe mijn allergie voor voorjaars- en berkenpollen is verdwenen door NLP te gebruiken. Het boekje NLP en allergie (Liekens, 2001) gebaseerd op de theorie van Bandler heeft me daarbij geholpen.

Je leert als het ware de bestuurder te worden van je eigen chemische fabriek. Die bestuurder is het irrationele onderbewustzijn. NLP geeft de gebruiksaanwijzing hoe deze bestuurder door jou kan worden bijgestuurd. Een allergische reactie wordt binnen de NLP bijvoorbeeld gezien als een oncomfortabele, soms zelfs gevaarlijke keuze van het onderbewuste. Deze keuze kan met behulp van het bewustzijn kan worden rechtgezet.

Hoe ben ik van mijn pollenallergie afgekomen? Ik heb de voorbeelden gelezen hoe anderen van hun kattenallergie of pollenallergie werden afgeholpen. Daarna heb ik de methode bij mezelf toegepast. Tot mijn eigen verbazing had ik daarna geen last meer van pollenallergie. Vervolgens heb ik geprobeerd te begrijpen hoe dat werkte.

Allergie als vergissing van het onbewuste

Het idee is dat een allergische reactie kan ontstaan door een vergissing van het onderbewuste. Er is per ongeluk een verbinding ontstaan tussen twee dingen die tegelijkertijd gebeurden, maar eigenlijk niets met elkaar te maken hebben. Aan de ene kant was er een lichamelijke reactie, en tegelijkertijd was er bijvoorbeeld een kat of een plant aanwezig. Als dit een paar keer voorkomt, leert je onbewuste dat die lichamelijke reactie en de plant of het dier bij elkaar horen. Het is dus een aangeleerde reactie net zoals bij de hond van Pavlov.

Je weet wel, Pavlov leerde aan een hondje om te gaan kwijlen als er een bel ging. Hij deed dit door de hond wat biefstuk te geven. Daarbij gaat een hond van nature kwijlen. Telkens als hij de biefstuk gaf, liet hij ook een bel horen. De hond leerde zo dat de bel en de biefstuk bij elkaar hoorden. Na een tijdje liet hij alleen de bel horen en gaf geen biefstuk meer. Ook als de hond geen vlees meer kreeg, kwijlde het nu toch als de bel ging.

Zo worden er twee dingen aan elkaar gekoppeld die normaal geen enkel verband met elkaar hebben. Op die manier kan er ook een verband ontstaan tussen een lichamelijke reactie en een plant die eigenlijk niets met elkaar te maken hebben. Die verkeerde koppeling kunnen we volgens Bandler ook weer afleren. Bij mij was er blijkbaar een koppeling ontstaan tussen een bepaalde afweerreactie en berkenpollen. Ik zal nog wat dieper ingaan op die afweerreactie.

Blanchefleur Johnston   Blanchefleur Johnston

Literatuur
Bandler, R. (1987/2001). Hoe haal je wat in je hoofd. De nieuwe denktechniek NLP. Utrecht: Kosmos.
Liekens, P. (2001). NLP en allergie. Deventer: Ankh-Hermes

Advertenties

47. Verwerken van emotionele gebeurtenissen en NLP

Hoe kan therapie genezen 47.

Mensen kunnen veel last hebben van herinneringen aan pijnlijke, traumatische of emotionele gebeurtenissen. Bovendien kan het vermijden van die herinneringen oorzaak zijn van allerlei symptomen. Bij de invloed van traumatische gebeurtenissen heb ik al uitgebreid stilgestaan toen ik het over Bowlby had. Ook bij bijvoorbeeld Freud (blog 9), Heijligenberg (blog 31), Byron Katy (blog 34) en Sue Johnson (blog 43) kwam de invloed van trauma’s kort aan de orde.

Toch valt daar nog veel meer over te zeggen. Trauma’s zijn als blikjes dynamiet die heel veel pijn kunnen doen als je ze uiteindelijk durft aan te gaan. Er zijn enkele bekende therapeuten die juist aan trauma’s specifiek aandacht hebben besteed. Zij hebben speciale technieken ontwikkeld voor het verwerken van emotionele of traumatische gebeurtenissen, en dan denk ik aan NLP van Bandler (2001), EMDR van Shapiro (2004), en enkele iets minder bekende, maar zeer waardevolle methoden.

Ik zal beginnen met Bandler, omdat zijn NLP-techniek veel wordt gebruikt door coaches, maatschappelijk werkers en soms ook door psychologen tijdens de therapie. Je kan het ook vrij eenvoudig op jezelf toepassen.

Ik wil wel een waarschuwing geven. Ik vind NLP een hele praktische, maar tamelijk computerachtige techniek waarbij de kans op verschuiving van klachten groot is. Met NLP kan je bijvoorbeeld negatieve gedachten over jezelf afleren en een positief zelfbeeld kan aanleren. Met een aangeleerd positief zelfbeeld kun je de neiging ontwikkelen om negatieve emoties te vermijden of te onderdrukken. Dat kan voor allerlei nieuwe klachten zorgen. Net als bij gedragstherapie (zie blog 41) kunnen klachten dus makkelijk op een ander terrein de kop opsteken.

De NLP-methode vind ik vooral heel geschikt voor eenvoudige problemen of vervelende gebeurtenissen. Het kan heel nuttig zijn om dagelijkse moeilijkheden met deze methode aan te pakken.

Bandler: NLP of hoe haal je wat in je hoofd

Richard Bandler, geboren in 1950, bedacht een fraaie denktechniek waarmee je allerlei lastige en belemmerende gedachten kunt veranderen, en je leven veel positiever tegemoet kan treden. Hij heeft het begrip NLP, of Neuro-Linguïstische Programmering, zelf uitgevonden. Daarmee wilde hij ook afstand nemen van bestaande psychologische specialismen. In zijn boek ‘Hoe haal je wat in je hoofd’ (2001) legt hij uit wat het inhoudt.

Bandler noemt het liever geen therapie maar een leerproces. In feite leert hij mensen op een fundamentele manier hun eigen verstand te gebruiken. Met deze techniek kun je zelfstandig leren allerlei vervelende ervaringen te herprogammeren zodat je er minder of geen last meer van hebt. Ook traumatische ervaringen zou je op die manier als het ware bij kunnen sturen volgens Bandler. Daar ga ik straks nog wat meer over zeggen, maar eerst wil ik je enkele eigen ervaringen met deze techniek vertellen.

Persoonlijk heb ik wel wat aan deze techniek gehad. Dankzij de NLP heeft mijn naam Candida Albicans voor mij een mooie zangerige glans gekregen. Candida Albicans Blanchefleur, Candida, Albicans, Blanchefleur. Door het te herhalen, het mooi ritme te voelen en te koppelen aan een positief gevoel dat ik van het ritme kreeg, heb ik een veel prettiger idee bij mijn eigen naam. Ik kan mijn wat ouderwetse, schimmelachtige naam nu veel meer waarderen. Bij het woord schimmelachtig denk ik nu bijvoorbeeld ook eerder aan een mooi wit paard dan aan een klein plantje.
Ik geef toe, ik noem me zelf nog steeds liever Blanchefleur, maar schaam me niet meer voor de eerste twee namen Candida en Albicans. Dat trucje heb ik geleerd van Bandler (2001).

Verder heb ik mijn allergie voor berkenpollen kunnen afleren dankzij NLP. Feitelijk komt het er op neer dat je je hersenen iets anders programmeert. Je leert het als het ware een ander kunstje of ander liedje. Het heeft te maken met het besturen van je eigen onbewuste. Hoe je dat zelf kunt doen, zal ik je vertellen.

Blanchefleur Johnston  Blanchefleur Johnston

Literatuur
Bandler, R. (1987/2001). Hoe haal je wat in je hoofd. De nieuwe denktechniek NLP. Utrecht: Kosmos.
Shapiro, F. and Forrest, M.S. (2004). EMDR, the breakthrough therapy for overcoming anxiety, stress, and trauma. New York: Basic Books.

 

46. Meer problemen maar een zinvoller leven

Hoe kan therapie genezen 46.

Acceptance en commitment Therapie of ACT kiest voor een ongewone route als het gaat om hoe therapie kan genezen. Het is heel goed mogelijk dat je juist meer problemen en moeilijkheden in je leven krijgt dan voor de therapie. ACT biedt wat dat betreft een weg waarvan het einde onbekend is. Je nieuwe leven wordt dynamischer, waardevoller maar mogelijk ook moeilijker en angstaanjagender. Hayes en Smith (2006) zeggen tot slot: leven is kiezen. Niet voor wel of geen pijn, maar voor een waardengericht, zinvol leven met inherent pijn en lijden, of niet.

Misschien vraag je je af wat ze bedoelen met bereid zijn om te springen (zie vorige blog) en de pijn en het leed dat daarbij hoort voor lief te nemen? Ik denk dat ze bedoelen dat je uit de vermijdings- en beheersingscyclus moet stappen, je de controle moet leren loslaten en de sprong in het diepe moet wagen. Dat is niet hetzelfde als iemand met hoogtevrees van een hoge duikplank laten springen.

Soms lijkt het wel of ze dat bedoelen, maar dat vermoed ik niet. Ik denk dat ze op een heldere manier mensen willen laten ervaren dat het aangaan van moeilijkheden en lastige, vervelende ervaringen uiteindelijk beter is dan het aan de zijlijn blijven staan en afwachten tot je leven gaat beginnen.

Ik zie het als kiezen om de gevoelens aan te gaan die horen bij het doen van bepaalde nieuwe stappen in je leven. Een ander duwt je niet van de duikplank. Je kunt zelf stap voor stap ervaren hoe het voelt om eerst van een lagere duikplank te springen. Daarna kun je van een steeds hogere duikplank springen waarbij de sprong nu eenmaal gevoelens in je buik zal geven die daarbij horen. Die gevoelens hoef je niets mee, behalve te accepteren dat ze nu eenmaal gebeuren.

De ideeën van Hayes en Smith sluiten aan bij die van andere therapeuten die het aangaan van psychische pijn zien als een belangrijk deel van therapie. Acceptance en commitment therapie geeft wat dat betreft een hele mooie ingang. Je zou het kunnen zien als een therapie die je leert om toekomstige problemen niet meer te vermijden maar aan te gaan en te doorleven.


Demonteren van monsters

Bij deze therapie moet je wel in staat zijn om te beoordelen of te voelen wat je waardevol vindt en welke doelen in je leven belangrijk zijn. Veel cliënten blijken juist daar moeite mee te hebben. Ook lijken ze er vanuit te gaan dat je steeds opnieuw zelf verantwoorde, goede keuzes kunt maken. Verder worden de rol van onbewuste processen in de therapie, de invloed van trauma’s en de relatie met de therapeut buiten beschouwing gelaten.

Met verbazing heb ik af en toe sommige oefeningen gelezen, zoals die van het blikjesmonster (Hayes en Smith, 2006). De confrontatie met een probleem wordt vergeleken met een monster van tien meter hoog dat uit allemaal blikjes, draden en touw bestaat. Het probleem kan worden gedemonteerd in allemaal losse blikjes, en stukjes touw waardoor je de delen van het probleem stuk voor stuk kan gaan aanpakken.

Op zich vind ik het een mooie metafoor, maar wat als er nu dynamiet in sommige van die kleine blikjes zit? Mijn ervaring is dat sommige gebeurtenissen zich als dynamiet in je geheugen hebben vastgezet waardoor er blokkades bestaan die je belemmeren zonder dat je er zelf bewust van bent. Over het aanpakken van dat soort blikjes heb ik bij ACT niets kunnen terugvinden en voor trauma vind ik ACT dan ook geen goede therapie. Andere therapieën vind ik daarvoor beter geschikt. Laten we daar eens naar kijken.

Blanchefleur Johnston   Blanchefleur Johnston

Literatuur
Hayes, S.C. en Smith, S. (2006). Uit je hoofd in je leven. Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds.

45. Hayes en Smith: aangaan en acceptatie van psychische pijn

Hoe kan therapie genezen 45.

Acceptance en Commitment therapie, in het kort ACT, van Hayes en Smith (2006) gaat er vanuit dat het lijden bij het leven hoort. Acceptatie van dit lijden is daarbij een stap op weg naar een dynamisch en flexibel leven. ACT belooft dat een fundamentele verandering van perspectief je leven wezenlijk kan veranderen. Die fundamentele verandering bestaat uit een andere manier van omgaan met je eigen ervaringen. Hoe precies zetten ze uiteen in hun boek ‘Uit je hoofd in je leven’.

Met de titel van hun boek geven ze ook het doel van de therapie weer. Volgens hen kun je vanaf dit moment, hier en nu, een voor jou waardevol leven leiden, maar daarvoor moet je wel leren om uit je hoofd te stappen en in het leven.

Ze gaan er daarbij van uit dat psychische pijn normaal is en belangrijk, en dat iedereen er last van heeft. Je kunt psychische pijn niet doelbewust elimineren, maar wel stappen nemen om te voorkomen dat hij toeneemt. Acceptatie van je pijn is een stap in de richting van verlossing van het lijden, de sleutel naar een ander, rijker leven.

Ik vind dat mooi gezegd, maar het klinkt wel wat eenvoudig na alle vorige therapieën waarover ik je vertelde. Bovendien vind ik het jammer dat je hoofd, of het denken, bijna de boosdoener lijkt van je problemen. Daar denk ik wat anders over, maar laten we eens kijken hoe ACT erover denkt hoe je uit je hoofd kunt stappen.

Uit je hoofd in je leven stappen

Door de technieken van ACT kan volgens Hayes en Smith de concrete inhoud veranderen van je psychische problemen zoals depressie, angst, boosheid en stress en daarmee ook de invloed daarvan op je leven. Ze vertellen het hoopvolle verhaal dat je minder krampachtig, opener en waardevoller kunt gaan leven, als je uit het gepieker in je hoofd stapt, en de emoties die moeilijkheden met zich meebrengen, leert aangaan en verdragen.

Hayes en Smith beschouwen het piekeren, en de woorden en gedachten, die je verstand continu produceert als een beheersings- en vermijdingscyclus van problemen. Daartegen over stellen ze de acceptatiecyclus die te maken heeft met in het hier en nu, zonder oordeel, emoties en gedachten, aanwezig zijn, en met het betrokken en flexibel aangaan van problemen.

Vooruitgang bestaat dan uit steeds vaker kunnen kiezen voor de acceptatie en commitment cyclus en steeds minder voor de beheersings- en vermijdingscylcus. Om dit aan cliënten te leren, maken therapeuten gebruik van verschillende technieken en oefeningen zoals mindfulness, afstand nemen van je gedachten, bereidheid oefenen om te springen, observatietechnieken en het kiezen van waarden en doelen in je leven.

Ze geven ook aan hoe lang ze verwachten dat een dergelijk therapieproces duurt. Steeds opnieuw zal je in je leven voor de beslissing komen te staan met steeds weer nieuwe problemen. Stel je voor dat je eerst vooral aan de zijkant van het leven stond toe te kijken en nu de stap gezet heb om nieuwe contacten aan te gaan. Bij de volgende stap kom je nieuwe problemen tegen met de contacten die je bent aangegaan die misschien wel zwaarder en heftiger zijn dan daarvoor.

Dat zou betekenen dat er eigenlijk geen einde is aan het therapieproces, maar een steeds vaker aangaan van steeds grotere moeilijkheden. Laten we hopen dat je daarvoor dan niet steeds opnieuw in therapie hoeft. Ik zal je het antwoord geven dat ACT daarop heeft.

Blanchefleur Johnston   Blanchefleur Johnston

Literatuur
Hayes, S.C. en Smith, S. (2006). Uit je hoofd in je leven. Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds.