41. Honderden effecten bij gedragstherapie

Hoe kan therapie genezen 41.               

Ik wil je nog iets vertellen over het effect van gedragstherapie. Eerder zei ik al iets over het probleem dat een therapeut zelf ook doelen heeft in de therapie, die niet altijd bijdragen aan de behandeling (zie blog 25. Elke therapeut zijn eigen doel). Dat geldt zeker bij gedragstherapie. Als therapeut kun je bij gedragstherapie makkelijk het gevoel krijgen dat de therapie is geslaagd, terwijl de cliënt met een heel ander, soms erger probleem blijft zitten.

Brinkman (1993) voegt daar aan toe dat er niet één effect is tijdens de therapie, maar honderden. En elke therapeut of waarnemer kan hetzelfde verschijnsel op een andere manier waarnemen. Hij eindigt met de opmerking dat praten over het effect van de therapie tamelijk zinloos is, zelfs al gaat het over dezelfde cliënt.

Praten over het succes van een therapie is nog zinlozer. Een gedragstherapeut heeft volledig zijn eigen voorstelling, theorie en gedachten over de specifieke effecten, en daar heeft hij weer eigen emotionele reacties en waarderingen en meningen over.

Inzicht in de veranderlijkheid van zijn eigen gedachten, en begrip voor de eigen gekleurdheid van zijn waarnemingen en oordelen door de eigen vroegere leerervaringen kunnen therapeuten misschien behoeden voor naïef optimisme bij successen. Inzicht in de beperkingen van zichzelf en anderen kan hen ook bewaren voor pessimisme en verlies voor interesse in het eigen vak bij de regelmatige voorkomende mislukkingen.


De black box blijft dicht

Gedragstherapie wil graag een wetenschappelijke en evidence based methode zijn die niet gaat over persoonlijke beleving omdat dat wetenschappelijk ingewikkeld is. Dit geeft tegelijk ook de beperking van gedragstherapie aan. Het zichtbare gedrag kan goed veranderd worden, en dat kan heel succesvol en nuttig zijn.

Het innerlijk van de cliënt blijft echter een black box. Als een cliënt zich beter en socialer kan gedragen, hoeft dat bijvoorbeeld niet te betekenen dat hij ook meer plezier in relaties heeft gekregen of meer bevredigende relaties met anderen kan aangaan. Daar gaat de gedragstherapie niet over.

Gedragstherapie gaat meestal over zichtbare en meetbare dingen, terwijl het innerlijk van een cliënt zich daar aan onttrekt. Wat ik zelf nog lastiger vind, is dat het ook tamelijk onpersoonlijk kan overkomen.

Ik zie het zelf als een directe en nuttige vorm van therapie waarbij je heel veel vaardigheden kunt leren, maar waarbij weinig steun, empathie of betrokkenheid komt kijken.

Als tegengif tegen deze vrij technische en directe manier van therapie bedrijven wil ik je daarom meenemen naar een andere werkelijkheid waar steun, empathie en liefde de boventoon voeren, de therapie van Sue Johnson (2012).

Blanchefleur Johnston    Blanchefleur Johnston

Literatuur
Orlemans, J.W.G., Brinkman, W., Eelen, P., Haaijman, W.P. en Zwaan, E.J. (1993). Handboek voor Gedragstherapie, deel 1. Houten: Bohn, Stafleu, Van Loghum.

Johnson, S. (2012). Houd me vast. Zeven gesprekken voor een hechtere en veilige relatie. Utrecht: Kosmos

Advertenties