29. Aandachtspunten bij cognitieve therapie

Hoe kan therapie genezen 29.

Volgens Aaron Beck (1990) is het veranderen van overtuigingen een wezenlijk, cruciaal onderdeel van therapie. Er zijn echter ook beperkingen aan cognitieve therapie waarvan Beck er een aantal op een rij gezet heeft. In de aanbevelingen die Beck geeft voor cliënten met persoonlijkheidsproblemen herken ik de psychoanalyticus die hij vroeger was. Daar maakt hij duidelijk dat er bij cliënten met complexe problematiek vaak toch meer komt kijken dan het veranderen van overtuigingen.

Hij noemt bijvoorbeeld het belang van het werken aan duidelijke gezamenlijke therapiedoelen en het gebruik van allerlei technieken uit de gedragstherapie, het aanleren van allerlei vaardigheden en het versterken van het vertrouwen in eigen kunnen, afhankelijk van de problematiek van de cliënt.

Hij noemt ook de meer dan gewone aandacht voor de relatie tussen de cliënt en therapeut. De effectiviteit van de therapie kan volgens hem behoorlijk toenemen als de overdrachtsrelatie tussen hen gebruikt kan worden als ingang voor het benaderen van de problemen van de cliënt. Een therapeut moet dan ook veel aandacht geven aan zijn eigen emotionele reacties op de cliënt om deze als extra bron van informatie te kunnen gebruiken tijdens het proces. Daar kun je ook het belang van hechting in de relatie in herkennen waar ik het eerder over had (blog 21).

Verder geeft hij het belang aan van het ingaan op angst voor veranderingen. Hij schrijft dat de herkenning van de angst die opgeroepen wordt door veranderingen zelfs cruciaal is voor een succesvolle behandeling. Veranderen gaat vaak gepaard met veel angst. Cliënten moeten hun oude vertrouwde houding en gewoontes gaan loslaten en onbekende nieuwe dingen gaan uitproberen. Als een cliënt voorbereid wordt op angsten die kunnen ontstaan tijdens het therapieproces komt dat minder uit de lucht vallen. Dit kan helpen om de cliënt door moeilijke perioden heen te loodsen.

Nog tien andere principes bij cognitieve therapie

Ook Judith Beck (1995) benadrukt een scala aan technieken die gebruikt worden naast puur cognitieve technieken. In haar inleiding noemt ze tien principes die aan de basis liggen van elke cognitieve therapie zoals het voortdurend opnieuw aanpassen en inschatten van de problemen van de cliënt, de therapeutische band, empathie en veiligheid, en actieve houding en samenwerking van beide partijen, en een doelgerichte en oplossingsgerichte benaderingswijze.

Wat dat betreft vind ik het wel jammer dat cognitieve therapie in de praktijk soms beperkt wordt tot een technische vorm cognitieve herstructurering, het dure woord voor anders leren denken. Het wordt zelfs wel eens omdenken genoemd, in mijn ogen een armoedig woord voor een tot techniek gereduceerde therapie.

Ondanks de beperkingen vind ik het een geweldige, toegankelijke en concrete methode. Ik heb ervaren dat je sommige mensen inderdaad binnen enkele sessies een ander besef van hun problemen kunt geven, waardoor ze veel angst en spanning kunnen loslaten. Bij redelijk emotioneel stabiele cliënten met niet te veel klachten kun je er snel iets mee bereiken. Veel psychologen gebruiken het als basis voor hun eigen therapie die ze verder aanvullen met kennis vanuit andere therapiestromingen en hun eigen klinische ervaringen.

Een heel mooi voorbeeld hoe je gedachten bepaalde symptomen en pijnklachten kunnen veroorzaken vond ik bij een Nederlandse psychotherapeut, Peter Heijligenberg (2010). Het ligt misschien een beetje buiten het kader van alle bekende buitenlandse namen die ik tot nu toe heb genoemd. Ik wil het toch noemen omdat het fraai toelicht hoe gedachten pijn zouden kunnen veroorzaken en kunnen verminderen.

Blanchefleur Johnston  Blanchefleur Johnston

Literatuur
Beck, A.T., Freeman A. and associates (1990). Cognitive Therapy of Personality
Disorders. New York: The Guillford Press.
Beck, J.S. (1995). Cognitive Therapy, Basics and Beyond. New York: The Guillford
Press.
Heijligenberg, P. (2010). Begrijp je pijn. Een nieuwe behandelmethode voor medisch
niet-verklaarbare lichaamspijnen. Deventer: Uitgeverij Ankh-Hermes.

 

Advertenties