28. Wezenlijke verandering van overtuiging

Hoe kan therapie genezen 28.

De cruciale vraag in cognitieve therapie, ‘welke gedachte ging er net door je heen’, kan verstrekkende gevolgen hebben als het lukt om de kerngedachten of overtuigingen ook daadwerkelijk boven tafel te krijgen. De meest wezenlijk verandering in de cognitieve therapie is daarbij de constructie van een set geheel nieuwe overtuigingen, of een heel nieuw gedachteschema zoals het ook wel genoemd wordt. Cognitieve therapie wordt daarom ook wel gezien als het herstructureren van gedachten. Deze methode wordt veel gebruikt bij het behandelen van bijvoorbeeld depressieve klachten.

Een ander iets beperkter doel is een herinterpretatie van de overtuigingen, waarbij de overtuiging wel behouden blijft, maar de verstorende kant ervan herkend en gekaderd wordt tot een gedachte die beter werkt. Daarmee wordt een cliënt in staat gesteld om nieuw gedrag aan te gaan en uit te proberen, en zijn eigen leven op orde te krijgen (Beck, 1995).

De woorden cognitief, constructie, herstructureren en gedachtenschema komen wat mij betreft helaas nogal abstract en wat kil over. Als je het woord cognitie opzoekt in het woordenboek is dat het kenvermogen, of het kennen, ook al zo’n afstandelijk woord. Toch gaat het om een wezenlijke verandering waarbij verandering van gevoelens een grote rol spelen.

Je zou kunnen zeggen dat het sleutelingrediënt van cognitieve therapie is, dat er een cognitieve verschuiving of een verandering van paradigma plaatsvindt, waardoor de cliënt op een nieuwe manier tegen anderen en de wereld gaat aankijken. Deze cognitieve verschuiving is niet eenvoudig een andere kijk op de zaak, maar een daadwerkelijk nieuw besef van eigen klachten, mogelijkheden en beperkingen.

Het veranderen van gedachten en ontwikkelen van een ander, reëler perspectief kan soms in korte tijd bereikt worden. Vaak ook duurt het langer. Over de duur van cognitieve therapie zijn de meningen wel verdeeld. Cognitieve therapie staat vooral bekend als een vorm van kortdurende therapie. Ik vind het interessant wat vader een dochter Beck daar zelf over zeggen.

Hoelang duurt cognitieve therapie volgens Beck?
Judith Beck (1995) geeft aan dat cliënten met duidelijk omschreven psychische klachten zoals een angststoornis of depressieve stoornis behandeld kunnen worden in vier tot veertien sessies. De doelen van de therapie zijn dan vrij helder zoals vermindering van symptomen, het faciliteren van herstel van de stoornis, helpen om de belangrijkste problemen van dat moment op te lossen, en vaardigheden of gereedschap aanleren waarmee terugval kan worden voorkomen.

Haar ervaring is ook dat lang niet alle patiënten genoeg verbeteren binnen enkele maanden. Sommige cliënten hebben 1 á 2 jaar therapie nodig om de vaste overtuigingen en gedragspatronen die bijdragen aan hun stoornis te kunnen veranderen.

Aaron Beck waarschuwt ook voor onrealistische verwachtingen van cognitieve therapie. Veel therapeuten die cognitieve gedragstherapie leren, hebben het idee meegekregen zij omnipotent zijn en psychopathologie snel kunnen overwinnen in twaalf sessies of minder (Beck, 1990).

Het zal duidelijk zijn dat complexe, diepgewortelde problemen meer nodig hebben dan vijftien of twintig sessies. Als een therapieproces bij een cliënt langzaam gaat, adviseert Beck om niet te vroeg en voortijdig op te geven, maar ook niet te lang door te gaan met een mogelijk verkeerd gekozen benadering van deze cliënt. Je kunt cognitieve therapie wat dat betreft zien als een efficiënte, intelligente, maar wel beperkte vorm van therapie. Hij geeft daarom ook een aantal aandachtspunten waar je op moet letten.

Blanchefleur Johnston  Blanchefleur Johnston

Literatuur
Beck, A.T., Freeman A. and associates (1990). Cognitive Therapy of Personality Disorders. New York: The Guillford Press.
Beck, J.S. (1995). Cognitive Therapy, Basics and Beyond. New York: The Guillford Press

 

Advertenties