27. Beck: cognitieve therapie

Hoe kan therapie genezen 27.

Cognitieve therapie zie ik als een heel verstandige en bewonderenswaardige vorm van therapie die goed kan werken bij cliënten met lichte tot matige psychische klachten. Graag vertel ik je over de ervaringen van vader en dochter Beck, die aan de wieg stonden van deze therapie. Wat zijn hun ideeën over hoe cognitieve therapie cliënten kan helpen genezen?

Aaron Beck (1990), geboren in 1921 en een Amerikaanse psychiater, wordt gezien als de vader van de cognitieve therapie. Hij begon zijn praktijk als psychoanalyticus en deed veel onderzoek naar de resultaten ervan bij zijn cliënten. Net als veel van zijn psychoanalytische voorgangers vond Beck het productiever om de kern van de problemen bij cliënten te identificeren en te veranderen dan alleen de symptomen ervan aan te pakken.

Hij ontdekte echter dat de psychoanalytische therapie die hij beoefende vaak niet goed en zelfs averechts kon werken. Hij merkte ook dat de gedachtewereld van de cliënt cruciaal bleek bij het verergeren van sommige problemen. Veel van zijn cliënten hadden irreële, negatieve gedachten over zichzelf die hun psychische toestand sterk beïnvloedde.

Dat was op zich niet nieuw. Veel psychoanalytici constateerden dat de denkwereld van de cliënt een enorme invloed had op de klachten en symptomen. Denk maar aan Karen Horney (blog 6, 7 en 8) die de oorzaak van veel klachten legt bij de wens om aan een ideaal beeld te willen voldoen. Of denk aan Melanie Klein (blog 17 en 18) die de fantasie van het kind, en de zeer persoonlijke, gekleurde waarneming een enorme rol toekent bij het ontstaan van symptomen en traumatische ervaringen.

Beck verschilde echter van mening over de toegankelijkheid van de kernproblemen. Hij ging er vanuit dat deze kernproblemen niet onbewust en weinig toegankelijk zijn zoals de psychoanalyse veronderstelt, maar dat ze gewoon op een bewust niveau te benaderen zijn. De disfunctionele gedachten bleek je direct te kunnen beïnvloeden en te veranderen tot meer reële functionele gedachten.

Met de juiste training konden volgens Beck de disfunctionele, automatische kerngedachten steeds toegankelijker en meer benaderbaar worden. Met enkele collega’s heeft hij daarvoor vervolgens een gedegen methode ontwikkeld. Zijn dochter Judith Beck heeft dit nog verder uitgewerkt. Zij beschreef de principes van de cognitieve therapie heel helder in haar boek Cognitieve Therapy, Basics and Beyond (1995). Ik zal enkele van die principes toelichten.

Welke gedachte ging er net door je heen?
De cruciale vraag in cognitieve therapie is: ‘welke gedachte ging er net door je heen?’ Misschien vraag je je na mijn vorige tamelijke complexe verhaal over de psychoanalytische therapie wel af hoe deze vrij eenvoudige vraag zou kunnen helpen bij het verminderen van psychische klachten. Zelf heb ik veel ervaring in de cognitieve therapie en sta nog altijd versteld van de mogelijkheden om met je gedachten je gevoel en je gedrag te leren veranderen.

Beck (1995) veronderstelt dat een cliënt allerlei automatische gedachten en overtuigingen heeft die samenhangen met de psychische problemen. Een therapeut moet er zo goed mogelijk achter zien te komen hoe deze automatische gedachten en overtuigingen van de cliënt er uit zien en hoe ze bijdragen aan de huidige psychische problemen.

De meest efficiënte en effectieve therapie bestaat uit het zo accuraat mogelijk inschatten van de gedachtewereld van de cliënt, zijn aannames, verwachtingen, beelden, regels, en houding ten opzichte van anderen die de klachten in stand houden.

Vervolgens werken de therapeut en cliënt samen om deze gedachten en overtuigingen te veranderen. Een empathische houding is daarbij erg van belang. Het gaat niet om cliënten hun overtuigingen uit hun hoofd te praten, maar de cliënt in zijn gedachtewereld zo goed mogelijk te begrijpen en samen tot concrete doelen van de therapie te komen die haalbaar zijn voor de cliënt en de therapeut. Zo ziet cognitieve therapie er heel in het kort uit.

Ik wil je er niet te veel over vertellen, maar toch nog net iets meer om je eigen oordeel over deze therapie te vormen. Dat gaat over de wezenlijk verandering door cognitieve therapie.

Blanchefleur Johnston  Blanchefleur Johnston

Literatuur
Beck, A.T., Freeman A. and associates (1990). Cognitive Therapy of Personality Disorders. New York: The Guillford Press.
Beck, J.S. (1995). Cognitive Therapy, Basics and Beyond. New York: The Guillford Press.

 

Advertenties