5. Verslaafd aan eigen model van denken?

Hoe kan therapie genezen 5

Met mijn commentaar op de ideeën van de psychiater Kohut (vorige blog) bevind ik me in goed gezelschap, zoals mijn vader zou zeggen. Uit de psychoanalytische hoek kwam er aardig veel kritiek, mede vanwege de nadruk op de ouders die een zware rol kregen toebedeeld. 

Nu is het goed om te weten dat zijn ideeën ontstonden in reactie op andere psychoanalytische therapeuten die ook op zoek waren naar wat doorslaggevend is in een behandeling. Elke therapeut heeft zo zijn eigen ideeën over wat er nu precies werkt. En er is heel wat afgeruzied over de juiste therapie tussen therapeuten. Therapeuten hebben soms onnavolgbare ruzies en vetes, en verschansen zich soms maar al te graag in hun eigen theorie, weet ik uit mijn eigen ervaring.

Met name in de psychoanalytische richting zijn verschillende therapeuten ook vaak over elkaar heen gebuiteld. Volgens Kohut raakten therapeuten zelfs verslaafd aan hun eigen model van denken en durfden er niet meer open en creatief mee om te gaan. Dat noemde hij de ziekte waar diverse psychoanalytische stromingen last van hadden. Dat stond een goede therapie vaak in de weg. Het vasthouden aan welke theorie dan ook ging voorbij aan de unieke persoon met zijn verhaal en zijn eigen mogelijkheden tot ontplooiing.

Als ik eerlijk ben, kan ik eigenlijk wel genieten van die ruzies tussen bekende therapeuten. Waar ruzie is, kunnen ook nieuwe ontwikkelingen ontstaan, denk ik vaak, mits het tenminste niet te hoog oploopt. Bij Freud en Jung liep dat helaas niet heel goed af. Ik zal daar wat over vertellen.

Problemen tussen Freud en Jung
Er hebben zich grote problemen afgespeeld tussen die twee grootmeesters in de therapie, Freud en zijn leerling Jung. Daar is een indrukwekkende film over verschenen met de onheilspellende naam ‘A Dangerous Method’. De film laat zien hoe Jung een gevaarlijke methode gebruikte om een vrouwelijke cliënte te genezen. Hoe gevaarlijk dan wel? Nou, wat mij betreft echt gevaarlijk en heftig: Jung ging een seksuele, sadomasochistische getinte relatie aan met zijn cliënte. Dit leek zowaar te helpen om de cliënte heen te laten komen over haar eigen traumatische jeugd, waarin ze werd mishandeld door haar vader. Dit was voor Freud, denk ik, nog tot daar aan toe, hij was wel wat gewend wat seksualiteit betreft. Jung ontwikkelde echter vergaande ideeën die Freud als wetenschappelijk ingestelde arts niet kon verantwoorden. Hij vond dat Jung zijn vak als objectieve wetenschap te grabbel gooide. 

Jung vertelde aan Freud enkele ontdekkingen, die wetenschappelijk gezien gewoon onmogelijk te verklaren zijn. Jung wilde met name zijn ontdekking over synchroniciteit met hem delen. Synchroniciteit gaat over het idee dat er niet alleen een causaal verband bestaat, van oorzaak en gevolg, maar ook een synchroon verband. Dat willen zeggen dat er gebeurtenissen zijn zonder causaal verband die gelijktijdig gebeuren en toch een verband met elkaar hebben.

Freud wilde daar niets van weten, hij was bang voor zijn naam als wetenschapper en arts. Het gevolg was een onherstelbare ruzie. Uiteindelijk werd Jung uitgesloten van de gemeenschap van psychoanalytici en ging zijn eigen weg.

Dat is trouwens een van de ergste dingen die je kan overkomen, uit een gemeenschap te worden gestoten. Iemand vertelde eens dat hij liever een granaat zou opvangen dan uit een groep te worden gestoten. Men zegt wel dat Jung door zijn isolatie en eenzaamheid psychotische verschijnselen heeft gekregen en dat zijn ideeën over synchroniciteit daar veel mee te maken hebben gehad. Op Jung ga ik nu verder niet in. Als je toch wat meer van Jung wilt weten, kun je het beste naar een collega gaan, want van hem weet ik vrij weinig af.

Ik denk dat het handig is dat ik je nu meer vertel over enkele andere voorgangers van Kohut zoals Sigmund Freud en Karen Horney. Dan kun je straks beter beoordelen wat de waarde is van de bijdrage van Kohut. Ik begin met Karen Horney omdat zij me erg aanspreekt (volgende blog).

Blanchefleur Johnston  Blanchefleur Johnston

Advertenties