3. Kohut: het genezende effect van analytische therapie

Hoe kan therapie genezen 3

Ik weet niet of je de naam Heinz Kohut kent? Hij is tamelijk bekend binnen de psychoanalytische therapie. Hij heeft een belangrijke vorm van therapie ontwikkeld die bekend staat als Self-psychology. Kohut was een psychiater die leefde van 1913 tot 1981. Hij heeft zich sterk verdiept in de psychoanalyse en de ontwikkeling van het zelf, de kern van iemands persoonlijkheid. Hij gaat er van uit dat psychische klachten samenhangen met je persoonlijke kern die niet goed genoeg ontwikkeld is.

Die kern, of het Zelf, kun je tijdens therapie als het ware restaureren. Dat proces beschrijft hij in zijn boek ‘How does analysis cure?’ (Kohut, 1984): hoe je het Zelf kunt restaureren, of hoe psychoanalyse mensen kan genezen. Ik vind het prachtig zoals hij dat durft te benoemen, ‘het restaureren van je zelf’. Ik zal je uitleggen hoe hij dat voor zich ziet en wat volgens hem de kern vormt van een succesvolle analytische therapie.


Onvoorwaardelijke liefde

Volgens Kohut is een cliënt eigenlijk voortdurend op zoek naar een warme, betrokken, onvoorwaardelijke liefde zoals een moeder die geeft aan haar kind. Cliënten hebben dit in hun jeugd om wat voor reden dan ook niet goed kunnen krijgen. Hun behoefte om deze onvoorwaardelijke steun en liefde te krijgen van ouders kan helaas niet meer worden vervuld. Het is onmogelijk om dat nog te verwachten van je ouders of van iemand anders. Er kan echter wel iets voor in de plaats komen.

Wat is het dan wat er in de plaats kan komen? Het is iets wat erop lijkt, maar waar eigenlijk geen eenvoudige of goede woorden voor bestaan. Kohut heeft het een speciale naam gegeven en noemt het ‘de ervaring van de beschikbaarheid van empathische resonantie’.

Met empathische resonantie bedoelt hij het kunnen ervaren van medeleven en medegevoel van anderen waardoor iemand gevoed en gesterkt wordt in zijn eigenheid. Empathische resonantie is volgens hem de belangrijkste bron van veiligheid en zekerheid voor volwassenen. Ik wil ik graag toelichten hoe hij dat voor zich ziet.


Ervaren van beschikbaarheid van empathie

Kohut (1984) beschrijft wat er volgens hem voor genezing zorgt in therapie. Tijdens de therapie leert iemand op zich allerlei vaardigheden zoals zich beter uitdrukken, zich meer beheersen, beter met zijn emoties en stress omgaan, zijn eigen capaciteiten beter waarderen en gebruiken.

Deze vaardigheden zijn echter niet de kern van de genezing volgens Kohut. Natuurlijk zijn deze vaardigheden en innerlijke waarden en doelen belangrijk, maar uiteindelijk moeten ze weerklank vinden bij andere mensen. De innerlijke bron wordt gevoed door de reacties die andere mensen er op geven. Juist die respons zorgt voor de uiteindelijke verbetering of genezing van psychische klachten.

Met resonantie bedoelt hij overigens niet dat je elkaar feilloos gaat aanvoelen of elkaar volledig gaat begrijpen, maar meer het tot elkaar blijven komen ondanks de misvattingen, die er steeds weer kunnen ontstaan. De voortdurende inspanning van de therapeut om de cliënt te begrijpen leidt tot twee verschillende resultaten.

Ten eerste zorgen de fouten en misvattingen die de therapeut af en toe maakt voor de opbouw van een gezonde frustratietolerantie. Ten tweede zal het over het overheersende gevoel dat de therapeut de cliënt toch regelmatig wel goed begrijpt en echt belangstelt in wat de cliënt te zeggen heeft er toe leiden dat de cliënt zich iets gaat realiseren.

Hij realiseert zich dat er, tegenovergesteld aan de ervaringen in zijn jeugd, wel degelijk begrip en empathie beschikbaar is in deze wereld. In andere woorden de sleutel tot herstel is ervaring dat anderen mensen, en als eerste de therapeut, in staat zijn om hem te begrijpen ondanks de misvattingen die er zullen zijn.

Kohut gaat eigenlijk nog verder en legt uit dat contact even noodzakelijk is als zuurstof. Daar ga ik graag wat dieper op in als je het goed vindt. (Volgende blog).

Blanchefleur Johnston  Blanchefleur Johnston

Literatuur

Kohut, H. (1984) How does analysis cure? Chicago: Chicago Press.

Advertenties